Yakup Kadri Karaosmanoğlu Kimdir? (1889-1974)
  1. Anasayfa
  2. Kimdir

Yakup Kadri Karaosmanoğlu Kimdir? (1889-1974)

2

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, 27 Mart 1889’da Kahire’de doğmuştur. Edebiyatta birçok türde eserler vermiş bir yazardır. Aynı zamanda gazeteci ve diplomattır. Cumhuriyet döneminde eserler vermiş olan Karaosmanoğlu, Milli Edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren önemli yazarlardan biridir. Ayrıca, memleket edebiyatının önde gelen temsilcilerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu Kısaca Hayatı

1895 yılında Kahire’de dünyaya gelen Yakup Kadri Karaosmanoğlu, ailesi ile Manisa’ya dönüş yapmıştır. Babası Karaosmanzadeler’den Abdülkadir Bey ve annesi İkbal Hanım’dır. İlköğrenimini Manisa’da Fevziye Mekteb-i İptidaisi’nde tamamlamıştır. 1903 yılında İzmir İdadisi’ne giren Karaosmanoğlu’nun, Şahabettin Süleyman ile arkadaşlığı bu okulda başlamıştır.

Yazarın çocukluk yıllarında başlayan edebiyat ilgisi, lise yıllarında daha da artmıştır. Babasının vefatı üzerine İzmir’deki eğitimini tamamlayamayan Karaosmanoğlu, annesi ile birlikte Mısır’a dönmüştür. Mısır’da Jön Türkler ile tanışması, onun politikaya olan ilgisini artırmıştır. İskenderiye’deki Fransız okulunda ve İsviçre Lisesi’nde eğitim görerek orta öğrenimini tamamlama fırsatı bulmuştur. Bu dönemde Fransız edebiyatına yoğun ilgi göstermiştir

1908 yılında ailesi ile birlikte İstanbul’a dönmüştür. İstanbul Hukuk Mektebine okuyan Yakup Kadri Karaosmanoğlu, üçüncü sınıfa geldiğinde okulu bırakmıştır. 1909 yılında Fecriati topluluğuna katılmıştır. Yahya Kemal ile birlikte Nev-Yunanilik adında yeni bir edebi akım oluşturmaya çalışmışlar; ancak bu girişimde başarılı olamamışlardır. 

1912’de tüberküloza yakalanan Karaosmanoğlu, tedavi olmak amacıyla 1916’da İsviçre’ye gitmiştir. Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının ardından yurda geri dönmüştür. O dönemin İkdam gazetesinde Kurtuluş Savaşı’nı destekleyici ifadeleriyle yazılar kaleme almıştır. 

1920’de Millî Mücadele’yi yakından takip etmesi için Ankara’ya davet edilmiştir. Batı Cephesi’ni gezip görüşmelerde bulunmuştur. Bu seyahati, Karaosmanoğlu’nun millî duygularını pekiştirmiş ve geleceğe dair umut dolu bir ruh hali ile İstanbul’a dönüşünü sağlamıştır. 

9 Eylül Zaferi’nin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) Mardin milletvekili olarak girmiştir. 1923 yılında Leman Hanım ile evlenmiş, 1926 yılında ise tedavi amacıyla ikinci kez İsviçre’ye gitmiştir. 1934 yılında Tiran Elçiliği’ne atanmış, 1935’te Prag, 1939’da Lahey, 1942’de Bern, 1949’da Tahran ve 1951 yılında tekrar Bern elçiliklerinde bulunmuştur. Emekli olduktan sonra memlekete dönen yazar, son siyasal görevi olarak 1961-1965 yılları arasında Manisa milletvekilliği yapmıştır. 13 Aralık 1974’te Ankara’da tedavi görmekte olduğu Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde vefat etmiştir.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Edebi Kişiliği

Yakup Kadri, Türk toplumunun Tanzimat’tan Cumhuriyet dönemine kadar yaşadığı sosyal değişim ve krizleri eserlerinde başarıyla işlemiştir. İlk romanı olan Kiralık Konak‘ta, Tanzimat döneminden başlayarak Çanakkale Savaşı’na kadar uzanan yıllar boyunca üç farklı kuşağın yaşadığı değişim ve çatışmaları detaylı bir şekilde işler. Hüküm Gecesi adlı eserinde, II. Meşrutiyet yıllarını ve bu dönemde İttihat ve Terakki Partisi etrafında gelişen olayları konu edinir. Sodom ve Gomore‘de işgal altındaki İstanbul’da yaşanan ahlaki çöküntüyü ve milli bilinci edinmiş insanları tasvir eder.

Yaban adlı romanında, Kurtuluş Savaşı yıllarındaki aydın-halk çatışmasını işler; ayrıca bu eserde Türk köylüsünü cahil ve düşmanla işbirliği yapan kişiler olarak tasvir ettiği için birçok çevreden eleştiri almıştır. Bir Sürgün adlı eserinde II. Abdülhamit döneminde yaşanan sürgünlere odaklanır. Ankara adlı romanında ise Cumhuriyet’in ilk on yılını ve yeni devletin başkentini anlatır. Ayrıca sanatçının 1923-1952 yıllarını kapsayan ve iki ciltten oluşan Panorama isimli bir romanı da bulunmaktadır. Yakup Kadri, eserleriyle sadece dönemleri yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda 1910’dan 1974’e kadar üslup özellikleri bakımından Türkçenin geçirdiği bütün evreleri de gözler önüne serer.

Yakup Kadri’nin Fransız edebiyatı etkisinde başlayan yazarlığı, 1920’lerden sonra özgün bir sese kavuşmuş ve siyasi, sosyolojik konulara; tarihe, dönem çatışmalarına ve birey psikolojisine eğilmiştir.

Eserlerinde sağlam bir gözlem yeteneği ve buna dayanan kuvvetli bir tanıma yetisi hemen göze çarpar. Sanatçının realizmi, sosyal konular hakkındaki görüşlerini açıklamasına engel teşkil etmez. Ayrıca güçlü bir tekniğe sahip olan ve karakterlerini başarılı bir şekilde canlandıran Yakup Kadri, Türk romanında belki de ilk defa tipleri toplumsal koşullara ve tarihsel sürece bağlama gayretindedir. Bu tiplerin canlı ve gerçek kişilikler kazanması için bilinçli bir çaba sergilemiştir.

Sanatçı, fikir bakımından yoğun olan roman ve hikâyelerini sıkıcılıktan kurtarmak amacıyla, onlara bir aşk hikâyesi de eklemeyi ihmal etmez. Ancak, bu aşk hikâyeleri, eserlerinde anlatmak istediği fikirleri ve öne sürdüğü düşünceleri hiçbir zaman gölgelemez.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu Eserleri

Romanları

  1. Kiralık Konak
  2. Nur Baba
  3. Hüküm Gecesi
  4. Sodom ve Gomore
  5. Yaban
  6. Ankara
  7. Bir Sürgün
  8. Panorama
  9. Hep O Şarkı

Hikayeleri

  1. Bir Serencam
  2. Rahmet
  3. Milli Savaş Hikayeleri

Şiirleri

  1. Erenlerin Bağından
  2. Okun Ucundan

Oyunları

  1. Nirvana
  2. Veda
  3. Sağanak
  4. Mağara

Anıları

  1. Zoraki Diplomat
  2. Anamın Kitabı
  3. Vatan Yolunda
  4. Politikada 45 Yıl
  5. Gençlik ve Edebiyat Hatıraları (1969 – Yakup Kadri Karaosmanoğlu son kitabıdır.)

Makaleleri

  1. İzmir’den Bursa’ya
  2. Kadınlık ve Kadınlarımız
  3. Seçme Yazılar
  4. Ergenekon
  5. Alp Dağları’ndan ve Miss Chalfrin’in Albümünden

Yakup Kadri Karaosmanoğlu Hangi Akımdan Etkilenmiştir

Karaosmanoğlu realizm akımından etkilenmiştir.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu Hangi Dönem Yazarıdır

Karaosmanoğlu, Cumhuriyet Dönemi sanatçısı olmasına karşın, Milli Edebiyat dönemi zevk ve anlayışını sürdüren yazarlar arasında yer almaktadır.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Sanat Anlayışı Nedir

Sanat için sanat anlayışını benimsemiştir.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu Kimlerden Etkilenmiştir

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, yerli başta olmak üzere, yabancı yazarların bir çoğundan etkilenmiştir. Etkilendiği bu yazarların listesi şu şekildedir;

  • Yunus Emre
  • Fuzuli
  • Muallim Naci
  • Ahmed Mithat
  • Recaizade Mahmut Ekrem
  • Abdülhak Hamid Tarhan
  • Karacaoğlan
  • Jean Paul Sartre
  • Henri Bergson

Videolu Anlatım İçin Tıklayın

Bu Yazıya Tepkiniz Ne Olurdu?
  • 1
    be_endim
    Beğendim
  • 0
    alk_l_yorum
    Alkışlıyorum
  • 0
    e_lendim
    Eğlendim
  • 0
    a_k_oldum
    Aşık Oldum
  • 0
    d_nceliyim
    Düşünceliyim
  • 0
    _rendim
    İğrendim
  • 0
    _ok_k_zd_m
    Çok Kızdım

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yorumlar (2)

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir